Wciornastek tytoniowiec na ogórkach – objawy i metody zwalczania

Wciornastki, a w szczególności wciornastek tytoniowiec (Thrips tabaci), to jedne z najdrobniejszych, ale jednocześnie najbardziej uciążliwych szkodników w uprawie ogórków. Te niewielkie owady (ok. 1-2 mm) o wydłużonym, „przecinkowatym” kształcie, potrafią wyrządzić ogromne szkody, żerując na liściach, kwiatach i zawiązkach owoców. Problem jest szczególnie dotkliwy w uprawach pod osłonami.

Jak rozpoznać wciornastka na ogórkach? (Objawy)

Ze względu na mały rozmiar i skryty tryb życia (ukrywają się w pąkach, kwiatach i zakamarkach roślin), często najpierw zauważamy szkody, jakie wyrządzają. Larwy i dorosłe osobniki nakłuwają komórki roślinne i wysysają z nich soki.

Główne objawy żerowania wciornastka to:

• Srebrzyste, nieregularne plamki: Na górnej stronie liści pojawiają się jasne, jakby „wyszorowane” plamy ze srebrzystym połyskiem. To miejsca, gdzie komórki zostały opróżnione z soków i wypełniły się powietrzem.
• Drobne, czarne punkciki: Na powierzchni tych plam (szczególnie na spodzie liścia) widoczne są liczne, małe, czarne punkty. Są to odchody szkodnika, które są ważnym sygnałem diagnostycznym.
• Deformacja liści i pędów: Młode liście i wierzchołki pędów stają się zniekształcone, skręcają się i ulegają skarłowaceniu.
• Uszkodzenie kwiatów i owoców: Wciornastki żerujące w kwiatach powodują ich opadanie lub deformację zawiązków owoców. Na samych owocach mogą pojawiać się drobne skorkowacenia lub „blizny”.

Szkodliwość wciornastków – nie tylko wysysanie soków

Szkodliwość wciornastków jest podwójna. Po pierwsze, wysysając soki, bezpośrednio osłabiają roślinę, redukują jej powierzchnię asymilacyjną i drastycznie obniżają ilość oraz jakość plonu.

Po drugie, co bywa jeszcze groźniejsze, wciornastki są wektorami groźnych chorób wirusowych. Przenoszą m.in. wirusa brązowej plamistości pomidora (TSWV), który może porażać również ogórki, prowadząc do całkowitego zniszczenia uprawy.

Jak zwalczać wciornastki w uprawie ogórka?

Walka z wciornastkiem jest trudna, ponieważ szkodniki te szybko się namnażają i łatwo uodparniają na środki chemiczne. Konieczne jest działanie kompleksowe.

Monitoring – klucz do szybkiej reakcji

Podstawą skutecznej ochrony jest wczesne wykrycie szkodnika. Wciornastki są przyciągane przez kolor niebieski. Dlatego w szklarni lub tunelu, tuż nad wierzchołkami roślin, należy rozwiesić Sumin Arkusz Żółty kleisty. Regularna kontrola pułapek pozwala na natychmiastowe podjęcie działań, gdy tylko pojawią się pierwsze dorosłe osobniki.

Metody biologiczne i naturalne

• Naturalni wrogowie: W uprawach ekologicznych i integrowanych do walki z wciornastkami wykorzystuje się ich naturalnych wrogów, np. drapieżne roztocza (Amblyseius cucumeris) lub dziubałeczka wielożernego. 

• Preparaty na bazie olejów: Gotowe preparaty olejowe (np. na bazie oleju rydzowego np. Laser 940 EC oraz Laser RTU) działają w sposób mechaniczny –  duszą szkodniki.

• Preparaty silikonowe: Siltac EC to innowacyjny preparat do zwalczania szkodników działający w sposób fizyczny, a nie chemiczny. Dzięki unikalnej formule opartej na naturalnych polimerach błyskawicznie unieruchamia owady prowadząc do ich eliminacji.

Zwalczanie chemiczne

Gdy monitoring wykazuje dużą presję szkodnika, konieczny jest oprysk chemiczny. Zwalczanie jest trudne, gdyż szkodniki ukrywają się w kwiatach i na spodzie liści.

• Mospilan 20 SP to systemiczny insektycyd zawierający acetamipryd (200 g/kg) z grupy neonikotynoidów. Działa kontaktowo i żołądkowo, skutecznie zwalczając dorosłe osobniki i larwy wciornastków. Po oprysku środek wnika do tkanek rośliny i rozprowadza się z sokami, dzięki czemu chroni także nowe przyrosty. Owady po kontakcie z preparatem szybko przestają żerować, a następnie giną, co zapobiega dalszym uszkodzeniom liści i kwiatów.

Mospilan 20 SP działa szybko, długo i jest odporny na zmywanie przez deszcz.

• Spintor 240 SC to biologiczny insektycyd zawierający spinosad (240 g/l) – naturalny związek pochodzenia mikrobiologicznego. Środek działa kontaktowo i żołądkowo, powodując paraliż układu nerwowego wciornastków i ich szybkie obumarcie.  Charakteryzuje się szybkim działaniem i wysoką skutecznością, a przy tym jest bezpieczniejszy dla organizmów pożytecznych oraz środowiska.    

Spintor 240 SC może być stosowany naprzemiennie z Mospilanem 20 SP w ramach strategii antyodpornościowej, zapewniając długotrwałą ochronę ogórków.

Zapobieganie i wzmacnianie roślin

Profilaktyka odgrywa ogromną rolę. Wciornastki często nalatują z okolicznych chwastów, dlatego kluczowe jest utrzymywanie porządku wokół szklarni i na miedzach. W otworach wentylacyjnych tuneli warto instalować gęste siatki.

Silne, zdrowe rośliny lepiej radzą sobie z atakami. Zrównoważone nawożenie, dostosowane do potrzeb ogórka, jest kluczowe. Stosowanie specjalistycznych nawozów Sumin do ogórków  wzmacnia tkanki roślin, czyniąc je mniej atrakcyjnymi dla szkodników.

Zobacz także, jakie inne szkodniki atakują uprawy ogórków.